Enkele
maanden geleden ontstond er in Nederland commotie rond de homofobe uitspraken
van de Rotterdamse imam sheikh Khalil el-Moumni. Ayaan Hirsi Ali, politicoloog
en moslim, verbaast zich over de overwegend conservatieve reacties van
vooraanstaande moslims. Ze vraagt zich af waar de geluiden van progressief
andersdenkende moslims te horen zijn. Volgens Hirsi Ali staat het gebrek
aan discussie over homoseksualiteit niet op zichzelf. Waar blijft de
reformatie van de islam?
De moslimgemeenschap
in Nederland laat zich in de discussie over homoseksualiteit, opgeroepen
door el-Moumni, van zijn slechtste kant zien. Slechts een enkel lid
bemoeit zich met de discussie, en komt dan vaak niet verder dan het
relativeren van de uitspraken van de imam. Slechts uitzonderingen laten
een ander geluid horen. In NRC Handelsblad zegt televisieregisseur Naci
Kapan dat de Rotterdamse imam door zijn onwetendheid en onkunde een
pijnlijke vergissing heeft gemaakt. Treurig is vooral dat de moslimgemeenschap
in Nederland zich kennelijk geestelijk laat leiden door onwetende en
onkundige mensen.
Moslims
in Nederland gaan ingewikkelde discussies uit de weg en kunnen zich
moeilijk verplaatsen in de positie van een ander. De discussie over
homoseksualiteit is daar een triest voorbeeld van. Homoseksualiteit
is overigens lang niet het enige onderwerp dat op weinig tolerantie
en vrijheid kan rekenen binnen culturen met een islamitisch referentiekader.
Een zwaar taboe rust op het praten over anticonceptie, abortus en seksueel
geweld in het gezin. De moslimgemeenschap zwijgt massaal wanneer zij
met het bestaan van deze zaken wordt geconfronteerd. En dat terwijl
hulpverleningsinstanties veelvuldig bezoek krijgen van moslimgelovigen.
Abortusklinieken behandelen regelmatig islamitische meisjes. In het
geheim, zonder dat familie of vrienden worden ingelicht, want een meisje
moet immers maagd blijven voor het huwelijk. Ook in 'Blijf van mijn
lijf huizen' verblijven veel islamitische vrouwen. Een vrouw gehoorzaamt
haar man, doet ze dat niet dan mag hij haar slaan. Vaak krijgen deze
vrouwen geen hulp van familie of vrienden. Over seksueel geweld binnen
het gezin, tegen kinderen of tegen de echtgenote, wordt niet gesproken.
Door te zwijgen wordt het leed in stand gehouden.
Los van
de onderwerpen die imams aan de orde stellen, rust er een taboe op de
functie van de imam en zijn betekenis voor moslims in een moderne, seculiere
en westerse samenleving zoals de Nederlandse. Binnen de islam is een
imam meer dan alleen voorganger van het gebed. Hij is het religieuze
geweten van de gemeenschap. Elke vrijdag na het middaggebed houdt hij
een toespraak over de gebeurtenissen van de afgelopen week. Daarin probeert
hij de actuele ontwikkelingen binnen een islamitisch kader te plaatsen.
Een actieve, betrokken rol, waarin hij ontwikkelingen in de maatschappij
op de voet volgt.
Kan iemand
als imam Sheikh Khalil el-Moumni invulling geven aan deze functie? Ik
betwijfel dat ten zeerste. Zo moesten zijn uitspraken tijdens de Nova-uitzending
worden ondertiteld omdat hij kennelijk de Nederlands taal niet spreekt.
Dan vraag ik me af waarover en met welk gezag hij iedere vrijdag zijn
toespraak houdt. Hij kan immers de wekelijkse gebeurtenissen binnen
de Nederlandse samenleving niet uit eerste hand volgen.
Nederland
is een seculiere staat en de regels en wetten van de rechtstaat staan
voorop. Ook wanneer daarin elementen zijn die in de Koran expliciet
worden verboden of waarover onduidelijkheid bestaat, zoals homoseksualiteit,
abortus, euthanasie en de positie van de vrouw. Een moslim hoeft zich
niet te houden aan de voorschriften van de Koran of aan het advies van
de imam, maar wel aan de wetten van de Nederlandse samenleving.
De actualiteit
bewijst helaas dat de moslimgemeenschap een achterstand heeft als het
gaat om verlichtingsdenken, verdraagzaamheid en kennis over andere culturen.
Een inhaalslag op deze punten zal nooit lukken met imams als el-Moumni.
Maar het zal ook niet lukken als vooruitstrevende moslims achterover
blijven zitten. Een eensgezinde reformatie is wat de islam nodig heeft.
En die kan nergens anders beginnen dan in een land waar de deelnemers
niet bang hoeven te zijn voor vervolging en onderdrukking.
Ayaan Hirsi
Ali, afkomstig uit Somalië, is politicoloog en moslim.