De
Staten-Generaal `verlaten' Filips II als landsheer en kiezen in zijn
plaats de hertog van Anjou, met uitzondering van Holland en Zeeland,
die onder het gebied wilden blijven van de prins van Oranje. De tekst is opgesteld door de Brabander Jan van Asseliers, een ambtenaar van de Staten-Generaal.
De Staten
Generael van de geunieerde Nederlanden. Allen dengenen die dese tegenwoordighe
sullen sien ofte hooren lesen, saluyt.
Alsoo een yegelick kennelick is, dat een Prince van den lande van Godt
gestelt is hooft over zijne ondersaten, om deselve te bewaren ende beschermen
van alle ongelijk, overlast ende ghewelt gelijck een herder tot bewaernisse
van zijne schapen: En dat d'ondersaten niet en sijn van Godt geschapen
tot behoef van den Prince om hem in alles wat hy beveelt, weder het
goddelick of ongoddelick, recht of onrecht is, onderdanig te wesen en
als slaven te dienen: maer den Prince om d'ondersaten wille, sonder
dewelcke hy egeen Prince en is, om deselve met recht ende redene te
regeeren ende voor te staen ende lief te hebben als een vader zijne
kinderen ende een herder zijne schapen, die zijn lijf ende leven set
om deslve te bewaren. En so wanneer hy sulx niet en doet, maer in stede
van zijne ondersaten te beschermen, deselve soeckt te verdrucken, t'overlasten,
heure oude vryheyt, privilegien ende oude herkomen te benemen, ende
heur te gebieden ende gebruycken als slaven, moet ghehouden worden niet
als Prince, maer als een tyran ende voor sulx nae recht ende redene
magh ten minsten van zijne ondersaten, besondere by deliberatie van
de Staten van den lande, voor egheen Prince meer bekent, maer verlaeten
ende een ander in zijn stede tot beschermenisse van henlieden voor overhooft
sonder misbruycken ghecosen werden:
Te meer
so wanneer d'ondersaten met ootmoedighe verthooninghe niet en hebben
heuren voorsz. Prince konnen vermorwen, noch van zijn tirannich opset
gekeeren ende also egeen ander middel en hebben om heure eighene, heure
huysvrouwen, kinderen ende naecomelinghen aengeboren vryheyt (daer zy
na de wet der natueren goet ende bloet schuldigh zijn voor op te setten),
te bewaren ende beschermen, gelijck tot diversche reysen uut gelijcke
oorsaecken in diversche landen, ende tot diversche tijden geschiet,
en d'exempelen ghenoegh bekent zijn: twelck principalick in dese voorsz.
landen behoort plaetse te hebben ende stadt te grijpen, die van allen
tijden zijn gheregeert geweest ende hebben ook moeten geregeert worden
navolgdende den eedt by heure Princen t'heuren aencome gedaen, na uutwijsen
heurer privilegien, costumen ende ouden hercomen: hebbende oock meest
alle de voorsz. landen haren Prince ontfangen op conditien, contrackten
ende accoorden ende welcke brekende, oock nae recht den Prince van de
heerschappye van den lande is vervallen.
Nu ist
also, dat den Coninck van Spaengien, nae het overlijden van hooger memorie
Keyser Kaerle de vijfde, van wien hy alle dese Nederlanden ontfanghen
hadde, vergetende de diensten die so sijn Heer vader, als hy, van dese
landen ende ondersaten derselver hadden ontfanghen, deur dewelcke besondere
de Coninck van Spaengien soo loffelicke victorien teghens zijne vyanden
verkregen hadde, dat zijnen naem ende macht alle de wereldt deur vernaemt
ende ontsien wert: vergetende oock de vermaninge die de voorsz. Keiserlicke
Majesteydt hem t'anderen tijden ter contrarien hadde ghedaen, heeft
dien van den Raede van Spaengien (neffens hen wesende) die deurdien
zy in dese landen en vermochten egheen bevel te hebben te gouverneren
oft de principale staten te bedienen, gelijck zy in de Coninckrijcken
van Napels, Sicilien, tot Milanen, in Indien ende ander plaetsen, onder
des Conincks geweldt wesende, deden, kennende den meestendeel van hen
den rijckdom ende macht derselver, hadden eenen nijt teghens dese voorsz.
landen ende de vryheyt derselver in hen herte genomen, ghehoor ende
gheloof ghegheven, denwelcken Raedt van Spaengien, oft eenighe van de
principale van dien, den voorsz. Coninck tot diversche reysen voor ooghen
ghehouden hebben, dat voor zijn reputatie ende Majesteyt beter was,
dese voorsz. landen van nieuws te conquesteren, om daerover vryelick
ende absolutelick te moghen bevelen (t'welck is tyranniseren nae zijn
beliefte) dan onder alsulcken conditien ende restrictien (als hy hadde
in 't overnemen van de heerschappye van deselve landen moeten zweeren)
die te regeren. Welcke volgende den Coninck zedert alle middelen ghesocht
heeft dese voorsz. lande te brenghen uyt heure oude vryheydt in een
slavernye onder 't gouvernement van de Spaegnaerden: hebbende eerst,
onder 't decxsel van de religie, willen in de principaelste ende machtighste
steden stellen nieuwe bisschoppen, deselve begiftende ende doterende
met toevoeginghe ende incorporatie van de rijckste abdyen, ende hen
bysettende negen canonicken, die souden wesen van zijnen Raedt, waeraf
de drie souden besonderen last hebben over d'inquisitie, door dewelcke
incorporatie deselve bisschoppen (die souden moghen geweest hebben sowel
vreemdelingen als ingheborene) souden hebben ghehadt d'eerste plaetsen
ende voysen in de vergaderinge van de Staten van de voorsz. landen ende
geweest zijne creaturen, staende tot zijne bevele ende devotie: ende
deur de voorsz. toegevoechde canonicken de Spaensche inquisitie ingebrocht,
dewelcke in dese landen altijt so schrickelick ende odieus, als de uuterste
slavernye selve, gheweest is, so een yegelijck is kennelick: sodat de
voorsz. Keyserlicke Majesteyt deselve t'anderen tijden den landen voorgeslagen
hebbende, deur die remonstrantie die men aen Zijne Majesteyt daerteghens
gedaen heeft (thonende d'affectie die hy zijne ondersaten was toedraghende)
die heeft laten varen: maer niettegenstaende diversche remonstrantien,
so by perticulire steden ende provincien, alsoock van eenige principale
heeren van den lande, namentlic den heere van Mongtiny ende den grave
van Egmondt, tot dien eynde by consente van de hertoghinne van Parma,
doen ter tijt regente over deselve landen, by advijse van den Rade van
State ende Generaliteyt, na Spaengien tot distincte reysen gesonden,
mondelinge gedaen: ende dat ook den voorsz. Coninck van Spaengien deselve
mondelinghe goede hope hadde ghegheven van, naevolgende haer versoeck,
daerinne te versien, heeft ter contrarien corts daernaer by brieven
scherpelick bevolen de voorsz. bisschoppen, op zijn indignatie, terstont
t'onfangen ende te stellen in de possessie van heure bisdommen ende
geincorporeerde abdyen, de inquisitie te werck te stellen daer se te
vooren was, ende d'ordonnantie van het concilie van Trenten (die in
vele poincten contrarieerden de privilegien van de voorsz. landen) t'achtervolgen.
Twelck gekomen zijnde ter ooren van de ghemeynte, heeft met redenen
oorsake ghegheven van een groote beroerte onder haer ende eenen aftreck
van de goede affectie, die zy als goede ondersaten den voorsz. Coninck
van Spaengien ende zijne voorsaten altijdt toeghedragen hadden, besonder
aenmerckende dat hy niet alleenlick en sochte te tyranniseren over hunne
personen ende goet, maer ooc over heure conscientien, waervan zy verstonden
niemant, dan aen Godt alleene, ghehouden te wesen rekeninge te gheven
oft te verantwoorden: waerdeur ende uut medelijden van de voorsz. ghemeynte,
de principaelste van den adel van den lande hebben in den jare 1566
seker remonstrantie overghegheven, versoeckende dat, om de ghemeynte
te stillen ende alle oproer te verhoeden, Zijne Majesteydt soude de
voorsz. poincten, ende besonder nopende de rigoureuse ondersoeckinge
ende straffe over de religie willen versoeten, daerinne thoonende de
liefde ende affectie die hy tot zijne ondersaten, als een goedertieren
Prince was draghende.
Ende om t'selfde al naerder ende met meerder authoriteyt den voorsz.
Coninck van Spaegnien te kennen te gheven ende te verthoonen hoe nootelick
het was voor het lants welvaren, ende om t'selfde te houden in ruste,
sulcke nieuwicheden af te doen ende het rigeur van de contraventie van
den placcate, op de saken van der religien gemaeckt, te versoeten, ter
begeerte van de voorsz. Gouvernante, Rade van State ende van de Staten
Generael van alle de landen, als ghesanten zijn nae Spaengnien gheschikt
gheweest den Marckgrave van Berghen ende den voorsz. heere van Montigni
in stede van dewelcke ghehoor te gheven ende te versiene op de inconvenienten
die men voorghehouden hadde (die mits het uutstal van daerinne in tijts
te remedieren so den noot uut heyschte, alreede onder de gemeynte meest
in alle de landen begonst waren hen t'openbaren) heeft, door opruyen
van den voorsz. Spaenschen Raedt, de persoonen, de voorsz. remonstrantie
ghedaen hebbende, doen verclaren rebel ende schuldig van het crym van
lesae Majestatis ende alsoo strafbaer in lijf ende goet: hebbende daerenboven
de voorsz. heeren ghesanten namaels (meynende de voorsz. landen deur
't gheweldt van den Hertogh van Alve gheheelick gebrocht te hebben onder
zijn subjectie ende tyrannye) tegens alle gemeyne rechten, oock onder
de wreetste ende tyrannichste Princen altijt onverbrekelick onderhouden,
doen vanghen, dooden ende heure goeden confisqueren.
Ende al
wast alsoo dat meest de beroerte in dese voorsz. landen deur toedoen
van de voorsz. regente ende heure adherenten in 't voorsz. jaer 1566
opghestaen, was gheslist, ende veele die de vryheyt des lants voorstonden,
verjaeght, ende d'andere verdruct ende t'onder ghebrocht, soodat den
Coninck egheen oorsake ter werelt meer en hadde, om de voorsz. landen
met gewelt ende wapenen t'overvallen: nochtans om sulcken oorsake die
den voorseyden Spaenschen Raet langhen tijdt ghesocht ende verwacht
hadde (so opentlick de opgehouden ende gheintercipieerde brieven van
den ambassadeur van Spaengien, Alana, in Vrankrijck wesende, aen de
Herthoginne van Parma, doen ter tijt geschreven, dat uutwijsden) om
te niet te mogen doen alle des landts privilegien, dat nae heuren wille
by Spaengnaerden tyrannichlick te mogen gouverneren, als de Indien ende
nieuwe geconquesteerde landen, heeft deur ingeven ende raedt van deselve
Spaengnaerden (thoonende de cleyne affecktie die hy zijnen goeden ondersaten
was toedraghende, contrarie van 't gene hy heur, als heur Prince, beschermer
ende goede herder schuldigh was te doen) nae dese landen, om deselve
t'overvallen, gheschickt met groote heyrcracht den Hertogh van Alva,
vermaert van strafheyt ende crudelitett, een van de principale vyanden
van deselve landen, verselschapt, om als Raden neffens hem te wesen,
met persoonen van gelijcke natuere ende humeuren.
Ende al
wast so dat hy hier in de landen sonder slach oft stoot is gecomen ende
met alle reverentie ende eere is ontfanghen van de arme inghesetene,
die niet en verwachten dan alle goedertierenheyt ende clementie, ghelijck
den Coninck hen dickwils met zijne brieven gheveynsdelick hadde toegheseyt:
jae dat hy selfs van meyninge was te comen in persoone, om in als tot
ghenoeghe van eenen yeghelicken ordre te stellen: hebbende oock ten
tijden van het vertreck van den Hertoghe van Alve nae dese landen een
vlote van schepen in Spaegnien, om hem te voeren, ende een in Zeelant
om hem tegens te comen, tot grooten excessiven coste van den lande doen
toereeden, om zijne voorsz. ondersaten t'abuseren ende te beter in 't
net te brengen: heeft niettemin den voorsz. Hertoghe van Alve terstont
na zijn comste, wesende een vreemdelinck, ende niet van den bloede van
den voorsz. Coninc, verclaert gehadt commissie van den Coninck te hebben
van opperste Capiteyn, ende corts daernaer van Gouverneur Generael van
den lande, teghens de privilegien ende oude hercomen desselfs. Ende
openbarende ghenoegh zijn voornemen, heeft terstont de principale steden
ende sloten met volcke beset, casteelen ende sterckten in de principaelste
ende machtichste steden, om die te houden in subjectie, opgherecht,
de principaelste heeren, onder 't decksel van heuren raet van doen te
hebben ende te willen employeren in den dienst van den lande, uut last
van den Coninck vriendelick ontboden: die hem gehoor ghegheven hebben,
doen vanghen, tegens de previlegien uut Brabant, daer se ghevanghen
waren, ghevoert, voor hem selven (niet wesende heuren competenten rechter)
doen betichten, ten lesten, sonder hen volkomelick te horen, ter doot
veroordeelt ende openbaerlick en schandelick doen dooden: d'andere,
beter kennisse van de gheveynstheyt der Spaengaerden hebbende, hun uuten
lande houdende, verclaert verbeurt te hebben lijf ende goet, voor sulcks
hun goet aenveerdt ende gheconfisqueert, omdat de voorsz. arme inghesetene
hun niet en souden, t'ware met hare stercten oft Princen die heure vryheyt
souden moghen voorstaen, connen oft mogen teghens 't Paus geweld behelpen,
behalvens noch ontallicke andere edelmans ende treffelicke borghers,
die hy soo om den hals ghebrocht als verjaeght heeft, om hunne goeden
te confisqueren. De reste van de goede inghesetene, boven den overlast
die zy in heur wijfs, kinderen ende goeden leden, deur gemeyne Spaensche
soldaten t'heuren huyse in gharnisoen ligghende, travaillerende met
sovele diversche schattinghe, so mits heur bedwinghende tot gheldinghe
tot de bouwinghe van de nieuwe casteelen ende forticicatie van de steden
tot heure eyghen verdruckinghe, als met opbrenghen van honderste, twintighste
ende thiende penninghen, tot betalinghe van den crijghslieden, so by
hen medegebracht, als die hy hier te lande oplichte, om t'employeren
tegens heur mede landtsaten en degene die het lants vryheyt met perijckel
van heuren lijve aventuerden voor te staene, opdat, de voorsz. ondersaten
verarmt wesende, egeen middel ter werelt en soude overblijven om zijn
voornemen te beletten ende d'instrucktie, hem in Spaegnien gegeven,
van het lant te trackteren als van nieuws geconquesteert, te beter te
volbrenghen. Tot welcken eynde hy oock begonst heeft in de principale
plaetsen d'ordre van justitie nae de maniere van Spaegnien (dierecktelick
teghens de previlegien van den lande) te veranderen, nieuwe Raden te
stellen ende ten lesten wesende buyten alle vreese, soo hem dochte,
eenen thienden penninck fortselick willen oprechten op de coopmanschappen
ende handtwercken, tot gantsche verderfenisse van den lande, gheheelick
op de voorsz. coopmanschap ende handtwerck staende, nietthegenstaende
menichvuldighe remonstrantien, by elck landt in 't particulier, ende
oock by allegader in 't generael hem ter contrarien ghedaen: hetwelck
hy oock met ghewelt soude volbracht hebben, ten ware gheweest dat deur
toedoen van mijnen heere den Prince van Orangien ende diversche edelmans
ende andere goede ingheborene, by den voorsz. Hertogh van Alve uuten
lande gebannen, Zijne Vorst[elijke] G[enade] volgende ende meest in
haren dienst wesende, ende andere inghesetene, wel gheaffectioneerde
tot de vryheyt van het voorsz. vaderlant, Hollant ende Zeelandt corts
daernaer niet meest en hadde hem afghevallen ende hun begeven onder
de bescherminghe van den voorsz. heere Prince, tegens dewelcke twee
landen den voorsz. Hertoge van Alve duerende zijn gouvernement, ende
daernaer den groten Commandeur (die naer den voorsz. Hertogh van Alve,
niet om te verbeteren, maer om denselven voet van tyrannie by bedeckter
middelen te vervolghen, den voorsz. Coninck van Spaegnien hier te lande
gheschickt hadde) hebben d'andere landen, die zy met heure garnisoenen
ende opgerechte casteelen hielden in de Spaensche subjectie, bedwongen
om heure persoonen ende alle heure macht te ghebruycken om die te helpen
t'onderbrenghen, dies niet meer deselve landen, die zy tot heure assistentie
als vooren emploeyeerde, verschoonende, dan oft se heur selfs vyanden
waren gheweest: latende de Spaengnaerden, onder 't decksel van ghemutineert
te zijne, ten aensien van den grooten Commandeur in de stadt van Antwerpen
gheweldichlick comen, daer ses weken lanck, tot laste van de burgheren,
nae hunne discretie teeren ende daerenboven tot betalinghe van heure
gheheyschte soldije, dieselve borgheren bedwinghende binnen middelen
tijden (omme van het gheweldt van deselve Spaegnaerden ontslaghen te
wesen) vier hondert duysent guldenen op te brengen, hebbende daernaer
de voorsz. Spaensche soldaten, meerder stouticheydt ghebruyckende, hen
vervoordert de wapenen openbaerlick teghens het landt aen te nemen,
meynende eerst de stadt van Bruessele inne te nemen ende in stede van
d'ordinarise residentie van den Prince van den lande, daer wesende,
aldaer haren roofnest te houden, t'welk haer niet gheluckende, hebben
de stadt van Aelst overweldigtt, daernaer de stadt van Maestricht ende
de voorsz. stadt van Antwerpen gheweldichlick overvallen, ghesaccageert,
gepilleert, ghemoort, gebrant en soo getrackteert, dat de tyrannichste
ende crueelste vyanden van den lande niet meer oft arger en souden connen
doen, tot onuutsprekelicke schade niet alleenlick van de arme ingesetene,
maer oock van meest allen de natien van der werelt, die aldaer hadden
haer coopmanschap ende ghelt. Ende niettegenstaende dat de voorsz. Spaegnaerden
by den Rade van State (by denwelcken doen ter tijt mits de doot van
den voorsz. grooten Commandeur te voren geschiet, het gouvernement van
den lande was uut laste ende commissie van den voorsz. Coninc van Spaegnien
aenveert) ten byzijne van Hieronomo de Rhoda, om heur overlast, fortse
ende gewelt, 'twelck zy deden, verclaert ende ghecondicht waren voor
vyanden van den lande, heeft denselven Rhoda uut zijne authoriteydt
(oft, soo 't te presumeren is, uut krachte van seker secrete instrucktie
die hy van Spaegnien hebben mochte) aenghenomen hooft te wesen van de
voorsz. Spaegnaerden ende heure adherenten: ende (sonder aensien van
den voorsz. Raet van Staten) te gebruycken den naem ende authoriteyt
van den Coninck, te conterfeyten zijnen zegel, hem openbaerlick te dragen
als gouverneur ende lieutenant van den Coninck, waerdeur de Staten zijn
geoorsaeckt geweest ten selven tijde met mijnen voorsz. heere den Prince
ende de Staten van Hollant ende Zeelant t'accorderen:
welck
accoort by den voorsz. Raede van State, als wettige gouverneurs van
den lande, is gheapprobeert ende goetgevonden geweest, om gelijkerhant
ende eendrachtelick de Spangnaerden, des ghemeynen landts vyanden, te
moghen aenvechten ende uut den lande verdrijven, niet latende nochtans,
als goede ondersaten, binnen middelen tijden by diversche ootmoedighe
remonstrantien neffens den voorsz. Coninck van Spaegnien, met alder
vlijt ende alle bequame middelen moghelick wesende, te vervolghen ende
bidden, dat den Coninck ooge ende regardt nemende op de troublen ende
inconvenienten, dier alrede in dese landen gheschiedt waren ende noch
apparentelick stonden te gheschieden, soude willen de Spaegnaerden doen
vertrecken uuten lande ende straffen degene die oorsake geweest hadden
van het saccagheren ende bederven van zijne principale steden ende andere
onuutsprekelicke overlasten die zijn arme ondersaten geleden hadden,
tot een vertroostinge van degene dien t'overkomen was ende tot een exempel
van andere:
maer den
Coninck, al was 't, dat hy met woorden hem gheliet of teghens zijnen
danke en wille t'selfde gheschiet was ende dat hy van meyninghe was
te straffen de hoofden daeraf ende voortane op de ruste van den lande
met alle goedertierenheydt (als een Prince toebehoordt) te willen ordre
stellen, heeft nochtans niet alleenlick egheen justitie oft straffe
over deselve doen doen, maer ter contrarien ghenoegh met der daet blijckende,
dat met zijnen consente ende voorgaenden Raede van Spaegnien al gheschiedt
was, is by opghehouden brieven corts daernaer bevonden, dat aen Rhoda
ende andre capiteynen (oorsake van 't voorsz. quaet) by den Coninck
selve gheschreven wort, dat hy niet alleenlick heur feyt goet vont,
maer heur daeraf prees ende beloefde te recompenseeren, besondere den
voorsz. Rhoda, als hem gedaen hebbende eenen sonderlinghen dienst, ghelijck
hy hem oock tot zijnder wedercoomste in Spagnien ende alle andere (zijne
dienaers van de voorsz. tyrannie in des landen gheweest hebbende) metter
daet heeft bewesen. Heeft oock ten selven tijde (meynende des te meer
d'oogen van de ondersaten te verblinden) den Coninck in dese landen
gesonden voor gouverneur zijnen bastaerdtbroeder Don Johan van Oistenrijck,
als wesende van zijnen bloede, diewelcke onder 't decksel van goet te
vinden ende t'approberen d'accord tot Gent gemackt, het toeseggen van
de Staten voor te staene, de Spaengaerden te doen vertrecken ende d'auteurs
van de ghewelden ende desordren in dese voorsz. landen gheschiedt te
doen straffen ende ordre op de ghemeyne ruste van den lande ende heur
oude vryheyd te stellen, sochte de voorsz. Staten te scheyden ende d'een
landt voor, d'ander naer t'onder te brenghen, soo corts daernaer door
de ghehenghenisse Gods (vyand van alle tyrannie) ondeckt is door opghehouden
en gheintercipieerde brieven, daerby bleeck dat hy van den Coninck last
hadde om hem te reguleren na de instructie ende het bescheet dat hem
Roda soude gheven, tot meerder gheveynsthedt verbiedende, dat se malcanderen
niet en souden sien oft spreken ende dat hy hem soude neffens de principaele
heeren minlick draghen ende deselve winnen, totter tijt toe dat hy deur
heure middel ende assistentie soude mogen Hollant ende Zeelandt in zijn
gewelt crijgen, om dan voorts metten anderen te doen na zijnen wille.
Gelijc oock Don Johan, niettegenstaende hy de pacificatie van Gent ende
seker accoord, tussen hem ende de Staten van alle de landen doen gemaeckt,
hadde solempnelick in presentie van alle de voorsz. Staten belooft ende
gesworen t'onderhouden, contrarie van dien alle middelen sochte om de
Duytsche soldaten, die doen ter tijdt alle de principaelste stercten
ende steden hadden in bewaernissen, deur middel van hunne colonellen,
die hy hadde tot zijnen wille ende devotie, met groote beloften te winnen
ende so deselve stercten ende steden te krijghen in zijn gheweldt, ghelijck
hy den meestendeel alreede ghewonnen hadde ende de plaetsen hiel voor
hem toeghedaen, om deur dien middel deghene die hen t'soecken souden
willen maken, om den voorsz. heer Prince ende die van Hollandt ende
Zeelandt oorloge te helpen aendoen, feytelick daertoe te bedwinghen
ende also een straffer ende crueelder inlandtsche oorloge te verwecken,
dan oyt te vooren hadde geweest, twelk (gelijck 't ghene dat geveynsdelick
ende teghens de meyninge uutwendichlick gehandelt wort, niet langhe
en can bedeckt blijven) uutbrekende eer hy volcomelick zijne intentie
geeffectueert hadde, heeft t'selve nae zijn voornemen niet connen volbrengen,
maer nochtans een nieuwe oorloghe in stede van vrede (daer hy hem t'zijner
koemste af vanteerde) verweckt, noch jeghenwoordelick duerende.
Alle t'welck ons meer dan ghenoegh wettighe oorsake ghegeven heeft om
den Coninck van Spaegnien te verlaten ende een ander machtigh ende goedertieren
Prince, om de voorsz. landen te helpen beschermen en voor te staen,
te versoecken, te meer dat in alsulcken desordre ende overlast de landen
bat dan twintigh jaren van heuren Coning zijn verlaten geweest ende
ghetrackteert niet als ondersaten, maer als vyanden, heur soeckende
heur eyghen heer met cracht van wapenen t'onder te brengen, hebbende
oock naer de aflijvicheydt van Don Johan deur den Baron van Selle, onder
't decksel van eenighe bequame middelen van accoorde voor te houdene,
ghenoegh verclaert de Pacificatie van Gendt, die Don Johan uut zijnen
naem besworen hadde, niet te willen advoyeren en alsoo daghelicks zwaerder
conditien voorgheslaghen. Dien niettegenstaende hebben niet willen laten
by schriftelijcke ende ootmoedighe remonstrantien, met intercessie van
de principaelste Princen van Kerstenrijck sonder ophouden te versoecken
met den voorsz. Coninck te reconcilieren ende accorderen, hebbende oock
lestmael langhe tijdt onse Ghesanten ghehadt tot Colen, hopende aldaer,
deur tusschenspreken van de Keyserlicke Majesteydt en de Keurvorsten
die daer mede ghemoeyt waren, te verkrijghen eenen versekerden peys,
met eenighe gracelicke vryheyt, besondere van der religie (de conscientie
ende Godt principalic raeckende), maer hebben by experientie bevonden,
dat wy met deselve remonstrantien ende handelinghen niet en consten
yet van den Coninc verwerven, maer dat deselve handelingen ende communicatien
alleenlick voorgheslaghen werden ende dienden om de landen onderlinghe
twistich te maecken ende te doen scheyden d'een van den anderen, om
des te gevoechelicker d'een voor ende d'ander naer t'onder brenghen
ende heur eerste voornemen nu met alder rigeur teghens haer te werke
te stellen: t'welck naederhant wel openbaerlick gebleken is by seker
placcaet van proscriptien, by den Coninck laten uutgaen, by denwelcken
wy ende alle de officiren ende ingesetene van de voorsz. geunieerde
landen ende heure partye volgende (om ons tot meerder desperatie te
brenghen, alomme odieus te makene, de trafficque ende handelinge te
beletten) verclaert worden voor rebellen, en als sulcx verbeurt te hebben
lijf ende goet, settende daerenboven op het lijf van den voorsz. heere
Prince groote sommen van penninghen, soodat wy gantselick van alle middele
van reconciliatie wanhopende ende oock van alle andere remedie ende
secours verlaten wesende, hebben, volghende de wet der natueren, tot
beschermenisse ende bewaernisse van onsen ende den andere landtsaten
rechten, privilegien, oude hercomen ende vryheden van ons vaderlant,
van het leven ende eere van onse huysvrouwen, kinderen ende nacomelingen,
opdat se niet en souden vallen in de slavernye van de Spaegnaerden,
verlatende met rechte den Coninc van Spaegnien, andere middelen bedwongen
geweest voor te wenden, die wy tot onse meeste versekeringe ende bewaernisse
van onse rechten, privilegien ende vryheden voorsz. hebben te rade gevonden.
Doen te
wetene, dat wy t'gene voorsz. overgemerckt ende door den uutersten noot,
als voore gedrongen zijnde, by gemeynen accoorde, deliberatie ende overdrage,
den Coninc van Spaegnien verclaert hebben ende verclaren mits desen,
ipso jure, vervallen van zijne heerschapye, gerechticheyt ende erffenisse
van de voorsz. landen ende voortaene van egeene meyninghe te zijne denselven
te kennen in eenige saken, den Prince, zijne hoocheyt, jurisdictie ende
domeynen van dese voorsz. landen raeckende, zijnen naem als overheer
meer te gebruycken oft by yemanden toelaten gebruyckt te worden, verclarende
oock dien volghende alle officiers, justiciers, smale heeren, vassalen
ende alle andere ingesetene van den voorsz. lande, van wat conditie
oft qualiteyt die zijn, voortane ontslagen van den eede die zy den Coninck
van Spaegnien, als heere van dese voorsz. landen gheweest hebbende,
moghen eenichsins ghedaen hebben oft in hem ghehouden wesen.
Ende gemerckt uut oorsaken voorsz. den meestendeel van de geunieerde
landen, by gemeynen accoorde ende consente van heure leden, hebben hun
begheven ghehadt onder de heerschappye ende gouvernemente van den Doorluchtighen
Prince den Hertogh van Anjou op seker conditien ende poincten, met Zijne
Hoogheyt aenghegaen ende ghesloten, dat oock de Doorluchticheyt van
den Eertzhertogh Matthias het gouvernement generael van den lande in
onse handen heeft geresigneert ende by ons is geaccepteert gheweest,
ordonneren ende bevelen allen justiciers, officiers ende andere die
t'selfde eenichsins aengaen ende raken mag, dat zy voortaene den naem,
titele, groote ende cleyne zeghelen, contre-zeghelen ende cachetten
van den Coninck van Spaegnien verlaten ende niet meer en gebruycken
en dat in plaetse van dien, soo langhe de Hoocheydt van den voorsz.
Hertogh van Anjou, om noodelicke affairen, het welvaren van dese voorsz.
landen rakende, noch van hier absent is (voor so vele den landen met
de Hoogheyt van den voorsz. Hertogh van Anjou gecontrackteert hebbende
aengaet) ende andersins d'andere by maniere van voorraet ende provisie
sullen aennemen ende ghebruycken den tytele ende naem van 't hooft ende
landtraet, en middelertijdt dat t'selve hooft ende Raeden volcomelik
ende dadelick ghenoemt, beschreven ende in oeffeninghe van hennen staet
ghetreden sullen zijn, onsen voorsz. name.
Welverstaende
dat men in Hollandt ende Zeelant sal ghebruycken den naem van hoogh
geboren Vorst den Prince van Oraengien ende de Staeten van deselven
landen, totter tijt toe den voorsz. landtraedt datelick sal inghestelt
wesen, en sullen hun alsdan reguleren achtervolghende de consenten,
by hun-lieden, op de instrucktie van den lantraet ende contrackt, met
Zijne Hoogheyt aengegaen, ende in plaetse van des voorsz. Conincks zeghelen,
men voortaene gebruycken sal onsen grooten zeghel, contre-zeghel ende
cachetten in saecken, raeckende de ghemeyne regeringhe, daertoe den
landtraedt volghende heure instructie sal gheauthoriseert wesen: maer
in saecken, raeckende politie, administratie van juistitie ende andere
particuliere, in elck lant besondere, sal gebruyckt worden by de Provinciale
ende andere Raden den naem ende titele ende zeghel van den lande respectivelick,
daer t'selfde valt te doene, sonder ander, al op de pene van nulliteyt
van de brieven, bescheeden oft depeschen, die contrarie van t'gene voorsz.
is, ghedaen oft gheseghelt zullen wesen. Ende tot beter ende sekerder
volcominghe ende effectuatie van t'gene voorsz. is, hebben gheordonneert
ende bevolen, ordonneren ende bevelen mits desen, dat alle des Conincks
van Spaegnien zeghelen, in dese voorsz. geunieerde landen wesende, terstont
nae de publicatie van desen, ghebrocht sullen moeten worden in handen
van de Staten van elcke van de voorsz. landen respecktivelick oft denghenen,
die daertoe by deselve Staten specialick sullen wesen ghecommitteert
ende geauthoriseert, op pene van arbitrale correcktie. Ordoneren ende
bevelen daerenboven, dat voortaene in egeenderhande munte van de voorsz.
gheunieerde landen sal gheslaghen worden den naem, titele ofte wapenen
van den voorsz. Coninck van Spaegnien, maer alsulcken slagh ende forme
als gheordonneert sal worden tot eenen nieuwen gouden ende silveren
penninck met zijne ghedeelten. Ordoneren ende bevelen insghelijcks den
president ende andere heeren van den Secreeten Raede, mitsgaders alle
andere cantselers, presidenten ende heeren van den Raeden provinciael
ende alle die presidenten oft eerste rekenmeesters ende andere van allen
de rekenkameren, in de voorsz. landen respecktive wesende, ende alle
andere officiers ende justiciers, dat zy (als heur voortaene ontslagen
houdende van den eedt, die zy den Coninc van Spaegnien hebben respectivelic
naer luyt heurer commissien gedaen) schuldich ende gehouden sullen wesen
in handen van den Staten 's lants, daeronder zy respective resorteren,
oft heur speciale gecommitteerde te doen eenen nieuwen eedt, daermede
zy ons sweeren ghetrouwicheydt teghens den Coninck van Spaegnien ende
allen zijne aenhanghers, al naervolghende het formulair, daerop by de
Generale Staten gheraempt.
Ende sal
men de voorsz. raeden, justiciers ende officiers, geseten onder de landen
(met de Hoocheydt van den Hertogh van Anjou ghecontrackteerdt hebbende,
van onsent wegen) gheven ackte van continuatie in hunne offitien, ende
dat by maniere van provisie, totter aencompste toe van zijne voorsz.
Hoogheyt, in plaetse van nieuwe commissien, inhoudende cassatie van
heure voorgaende, ende voorsz. raeden, justiciers ende officiers, gheseten
in den landen, met zijne voorseyde Hoogheyt niet ghecontrackteert hebbende,
nieuwe commissien onder onsen naem ende zeghel, ten ware nochtans dat
d'impetranten van heure voorsz. eerste commissien wedersproken ende
achterhaelt werden van contraventie der previlegien des landts, onbehoorlickheyt
oft ander diergelijcke saecken.
Ontbieden voorts den president ende luyden van den Secreten Raede, cancelier
van den Hertoghdomme van Brabandt, mitsgaders den cantseler van den
Furstendomme Gelre ende Graeffschap Zutphen, (president ende luyden
van den Raede in Vlaenderen), president ende luyden van den Raede in
Hollant, rentmeesteren oft de hooghe officieren van Beoist- ende Bewesterschelt
van Zeelant, president ende Raede in Vrieslant, den schoutet van Mechelen,
president ende luyden van den Raede van Utrecht ende allen anderen iusticieren
ende officieren wien dat aengaen mach, heuren stedehouderen ende eenen
yeghelicken van henlieden besondere, soo hem toebehooren sal, dat zy
dese onse ordonnantie condighen ende uutroepen over alle den bedrijve
van heure jurisdictie ende daer men is gewoonlick publicatie ende uutroepinge
te doene, sodat niemant des cause van ignorantie pretenderen en mach,
ende deselve ordonnantie doen onderhouden ende achtervolghen onverbrekelick
ende sonder infracktie, daertoe rigoreuselick bedwinghende die overtreders
in der manieren voorsz. sonder verdrach oft dissimulatie: want wy tot
welvaren van den lande also hebben bevonden te behooren. Ende van des
te doene ende wes daeraen cleeft, gheven wy u ende elcken van u die
't aengaen mach, volcomen macht, authoriteydt ende sonderlingh bevel.
Des t'oorconde hebben wy onsen zegel hieraen doen hanghen.
Ghegheven
in onse vergaderinghe in 's Gravenhaghe, den sessentwintichsten Julij
MDLXXXI. Op de plijcke stont gheschreven: Ter ordonnantie van de voornoemde
Staten. Ende ghetekent, J. van Asseliers.