Recent in de categorie Multiculturele samenleving

Republikanisten staan traditioneel huiverig tegenover "facties". Verdeeldheid tast de macht van het volk aan en geeft deelbelangen en/of individuen de kans hun alleenheerschappij op te leggen en een einde te maken aan de vrijheid van de burgers.

Eén vorm van "sectarisme" is de identiteitspolitiek. De "idententiteit" als basis voor politieke en sociale machtsvorming staat haaks op het republikeinse gelijkheidsbeginsel.

De identiteitspolitiek wordt door links (multiculturalisme) tot rechts (nationalisme) aangehangen en van links (socialisme) tot rechts (liberalisme) bekritiseerd.

Het geeft achtergebleven groepen kracht om zich te weerbaar te maken in de kapitalistische maatschappij (links) en niet erkende naties een handvat om naar onafhankelijkheid of autonomie te streven (rechts).

Hiertegen wordt geopperd dat het opdelen van de "onderklasse" in diverse identiteiten de macht van het onderdrukte volk versplintert (links) en dat het ondergeschikt maken van het individu aan de groepsidentiteit de vrijheid beperkt (rechts).

De identiteitspolitiek is dus een bitter omstreden sociaal-politiek begrip. Het ligt ten grondslag aan de meeste discussies over burgerschap, integratie, emancipatie en religie. Het kan zowel racisten als anti-racisten steunen in hun ideologie ...

Dat is één van de redenen dat republikanisten nooit en te nimmer gebruik zullen maken van dit discours; het is een recept voor heilloze verdeeldheid en ongelijkheid.

Identiteitspolitiek vergroot de kans op sociale ontbinding, etnische conflicten en (burger)oorlog. Vooral in een globaliserende wereld waar, door massamigratie, naties steeds minder homogeen worden van samenstelling.

"Identiteitspolitiek" - het promoten van etnische, religieuze of nationalistische mythen en ontmenselijkende ideologieën ‚ voorziet politieke demagogen van gemakkelijke kansen om steun voor chauvinistische doelstellingen te mobiliseren. Dit is des te meer het geval doordat minder dan 20 procent van alle staten etnisch homogeen zijn. (RUNIC)

Het (goedbedoelde) multiculturalisme werkt dus eerder als een lont in het kruitvat, dan als middel om de "erkenning", het "respect" en de emancipatie van minderheden te bevorderen.

Salman Rushdie pleit voor "open" waarden die de gemeenschappen verbinden:

If we are to build a plural society on the foundation of what unites us, we must face up to what divides. But the questions of core freedoms and primary loyalties can't be ducked. No society, no matter how tolerant, can expect to thrive if its citizens don't prize what their citizenship means -- if, when asked what they stand for as Frenchmen, as Indians, as Britons, they cannot give clear replies.

Over het multiculturalisme, dat niet in staat is groepen te verenigen:

Multiculturalism has all too often become mere cultural relativism, a much less defensible proposition, under cover of which much that is reactionary and oppressive -- of women, for example -- can be justified.

Met name het terugtrekken van minderheden binnen een "pure" variant van hun cultuur is levensgevaarlijk voor de sociale cohesie van een samenleving:

"So it is important to make a distinction between multifaceted culture and multiculturalism. In the age of mass migration and the internet, cultural plurality is an irreversible fact; like it or dislike it, it's where we live, and the dream of a pure monoculture is at best an unattainable, nostalgic fantasy and at worst a life-threatening menace -- when ideas of purity (racial purity, religious purity, cultural purity) turn into programmes of "ethnic cleansing" (...) or when Islamic ideologues drive young people to die in the service of "pure" faith, unadulterated by compassion or doubt. "Purity" is a slogan that leads to segregations and explosions. Let us have no more of it. A little more impurity, please; a little less cleanliness; a little more dirt. We'll all sleep easier in our beds."

Verschenen in The London Times.

Het republikanisme gebruikt als regel het burgerschap om een neutrale publieke ruimte te scheppen, waarin iedereen gelijk is, dezelfde plichten heeft en gebruik kan maken van de democratische rechten. Het "fraternité" is in de praktijk niets anders dan "citoyonneté" (inclusief de mensenrechten).

Republikanisten hebben grote moeite met "facties"; datgene wat verdeeldheid brengt tussen de burgers. Dit thema komt telkens terug in republikeinse geschriften, naast de preoccupatie met "corruptie".

De meest hardnekkige facties zijn communautair van aard: culturele en religieuze groepen, of gemeenschappen. Het is op dit punt dat het multiculturalisme (en dus ook het gemeenschapsdenken van bijvoorbeeld premier Balkenende IV) botst met het republikanisme.

A "republican" regime, of the type that France has established, is more likely to emphasize the values of shared citizenship as the underlying foundation on which all else comes to be established. This can lead and at times has led to excessive homogenization, a follow-through on the Jacobintype centralization that has characterized the operation of French governments under various constitutions since 1789. Such a system may prove unduly rigid where specific groups and communities are concerned. But it does preserve the underlying unity of the state on a secular basis. And in its own way it seeks to foster a degree of solidarity, through public education, social programs and other services that are available to everyone. (Laurent Dobuzinskis, Reasons, reasonableness and reason)

In Frankrijk staat het republikanisme onder druk door de rellen in de Parijse voorsteden en de discussies rond de hoofddoek en de boerka. Is het republikanisme wel zo redelijk en liberaal?

Where France has not been particularly successful is in ensuring that those who live in ethnic ghettos, especially the young, feel integrated into French society, with the same economic and social opportunities as others. And the violence that has come to characterize these same ethnic ghettos, in turn, has undercut feelings of solidarity toward them on the part of many French citizens. (Laurent Dobuzinskis)

Als het multiculturalisme niet helpt bij het emanciperen van moslims en andere migranten en ook het republikanisme á la France niet, wat dan wel? Het multiculturalisme is in de verdediging gedrukt door de islamistische terreur en het republikanisme door de sociale uitsluiting van hen die geen burger willen of kunnen zijn.

Philip Resnick (Republicanism, multiculturalism and liberalism) weet het zelf ook niet:

In the end, I take a Montesquiean position on these matters. I am prepared to respect the customs - les moeurs - that different societies bring to this debate. In a republic, these will tend to have a republican character; in an officially multicultural society, a more multicultural hue; in a liberal society, a more individualistic and liberal character. It is only a generation or two down the line that those who follow us will be able to judge which model has made a better go of reconciling what are often irreconcilable values.

Dit is een belangrijk vraagstuk van de komende tijd.

Lees meer van het artikel van Philip Resnick.

Velen zoeken naar een overkoepelende cultuur die alle burgers kan verenigen.

Uitgangspunt daarbij zijn de mensenrechten. Daarvoor moet ook de meerderheidscultuur wijken. De natie wordt opgedeeld in talloze individuele identiteiten - vaak een mix van verschillende culturen - die gebonden zijn aan het credo van de gelijkheid.

Geen enkele cultuur staat dus meer op zichzelf en kan op basis van gemeenschappelijke waarden rechten claimen. Dat geldt alleen nog maar voor "polyculturele" individuen.

Het "polyculturalisme" lijkt daarmee het multiculturalisme te vervangen. Burgers horen bij een grotere, (inter)nationale eenheid die geen culturele rechten of gemeenschappelijke identiteiten meer erkent. Daarvoor in de plaatst komen garanties voor de vrijheid van in wezen kosmopolitische individuen.

"What this appears to mean is that the idea we may all belong to particular ethnic groups, traditions or religions is no longer acceptable. Instead, we must all somehow develop 'mix and match' cultural identities..." (Melanie Phillips)