| |||||||||||||||||||||||||||||||||||
Schema uit: Wikipedia
Recent in de categorie Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden
De Staten van Holland en Zeeland besloten in 1581 (om precies te zijn op 5 juli) de "Hoge Overheid" op te dragen aan Willem de Zwijger.
De opstandige staten (provincies) zouden zich twee weken na de opdracht aan Willem van Oranje afscheiden van het Habsburgse Rijk van Filips II.
Volgens de tekst van de aanstelling van de Prins van Oranje als soeverein konden de "gemeenschappen en goede republijken" alleen "behouden, bevestigd en versterkt" worden als er eenheid en eendracht heersten in de staten.
"..wy bevinden, dat alle gemeenschappen en goede republijken behouden, bevestigt en gesterkt worden, insonderheid met eendracht en eenigheid, dewelk niet wel kan sijn by vele, in wille, gevoelen en gemoed dikwils en meeste verschelende..."
De soeverein kreeg de macht om voor het algemeen belang op te komen, op voorwaarde dat:
"... Zijn Excellentie, solange de voorschreven landen sullen sijn in oorloge of wapenen, volkomen autoriteit en macht hebben en gebruiken sal, als souverain en overhooft te gebieden en verbieden alles wes tot conservatie en bescherminge derselver landen dienlijk of schadelijk sal mogen wesen..."
In de Bijbel staat ook een beroemde passage die wijst op het gevaar van verdeeldheid: "En als een huis tegen zichzelf verdeeld is, zal dat huis niet kunnen standhouden." (Evangelie van Marcus)
In de huidige tijd van onrust en confrontatie is het ook van belang te zoeken naar gemeenschappelijke waarden.
Het mag duidelijk zijn dat tijdens die zoektocht de grondwettelijke rechten niet aangetast mogen worden: vrijheid van meningsuiting, pers, vereniging, geweten en godsdienst zijn onaantastbaar. Intolerante groepen zullen deze basiswaarden van onze burgerlijke res publica moeten aanvaarden.
Helaas missen we in Nederland een symbool van eenheid - zoals Willem de Zwijger kon worden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Dat symbool zou de "République" kunnen zijn (zoals in Frankrijk) of het "Parliament" (Groot-Brittannië). De publieke zaak en de volksvertegenwoordiging zijn in Nederland echter uitgehold door de sociale en politieke crisis.
Zolang we geen sterk, overkoepelend burgerschapssymbool kunnen vinden, zal Nederland "verweesd" blijven.
"... by vele, in wille, gevoelen en gemoed dikwils en meeste verschelende..."
De opstandige staten (provincies) zouden zich twee weken na de opdracht aan Willem van Oranje afscheiden van het Habsburgse Rijk van Filips II.
Volgens de tekst van de aanstelling van de Prins van Oranje als soeverein konden de "gemeenschappen en goede republijken" alleen "behouden, bevestigd en versterkt" worden als er eenheid en eendracht heersten in de staten.
"..wy bevinden, dat alle gemeenschappen en goede republijken behouden, bevestigt en gesterkt worden, insonderheid met eendracht en eenigheid, dewelk niet wel kan sijn by vele, in wille, gevoelen en gemoed dikwils en meeste verschelende..."
De soeverein kreeg de macht om voor het algemeen belang op te komen, op voorwaarde dat:
"... Zijn Excellentie, solange de voorschreven landen sullen sijn in oorloge of wapenen, volkomen autoriteit en macht hebben en gebruiken sal, als souverain en overhooft te gebieden en verbieden alles wes tot conservatie en bescherminge derselver landen dienlijk of schadelijk sal mogen wesen..."
In de Bijbel staat ook een beroemde passage die wijst op het gevaar van verdeeldheid: "En als een huis tegen zichzelf verdeeld is, zal dat huis niet kunnen standhouden." (Evangelie van Marcus)
In de huidige tijd van onrust en confrontatie is het ook van belang te zoeken naar gemeenschappelijke waarden.
Het mag duidelijk zijn dat tijdens die zoektocht de grondwettelijke rechten niet aangetast mogen worden: vrijheid van meningsuiting, pers, vereniging, geweten en godsdienst zijn onaantastbaar. Intolerante groepen zullen deze basiswaarden van onze burgerlijke res publica moeten aanvaarden.
Helaas missen we in Nederland een symbool van eenheid - zoals Willem de Zwijger kon worden tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Dat symbool zou de "République" kunnen zijn (zoals in Frankrijk) of het "Parliament" (Groot-Brittannië). De publieke zaak en de volksvertegenwoordiging zijn in Nederland echter uitgehold door de sociale en politieke crisis.
Zolang we geen sterk, overkoepelend burgerschapssymbool kunnen vinden, zal Nederland "verweesd" blijven.
"... by vele, in wille, gevoelen en gemoed dikwils en meeste verschelende..."
Adriaen van der Donck (ca. 1618 - 1655) was een politiek geëngageerde landeigenaar-advocaat in Nieuw-Nederland (nu: New York State). Zijn grootvader, Adriaen van Bergen, had de status van nationale held in Holland vanwege zijn rol tijdens het ontzet van Breda.
Adriaen van der Donck
Van der Donck was een activist voor de Hollandse variant van het republikanisme in Nieuw-Amsterdam (nu: New York City). Hij wordt sinds de studie van Russell Shorto, The Island at the Center of the World, beschouwd als een belangrijke, vroege Amerikaanse patriot.
In 1653 werd een door hem opgestelde stedelijke acte van kracht die Nieuw-Amsterdam meer rechten gaf tegenover de Westindische Compagnie (WIC). Hij gaf daarmee een stem aan de stedelingen die een representatieve regering wilden en al langer ageerden tegen de autoritaire, incompetente bestuurders van de WIC.
Adriaen van de Donck stierf in 1655 op zijn boerderij in Yonkers tijdens een aanval van indianen.
Adriaen van der Donck
Van der Donck was een activist voor de Hollandse variant van het republikanisme in Nieuw-Amsterdam (nu: New York City). Hij wordt sinds de studie van Russell Shorto, The Island at the Center of the World, beschouwd als een belangrijke, vroege Amerikaanse patriot.
In 1653 werd een door hem opgestelde stedelijke acte van kracht die Nieuw-Amsterdam meer rechten gaf tegenover de Westindische Compagnie (WIC). Hij gaf daarmee een stem aan de stedelingen die een representatieve regering wilden en al langer ageerden tegen de autoritaire, incompetente bestuurders van de WIC.
Adriaen van de Donck stierf in 1655 op zijn boerderij in Yonkers tijdens een aanval van indianen.
Baruch Spinoza
(1632-1677) was niet alleen een pantheïst die een seculiere liefde voor
God (het goede) predikte, maar ook een scherp politiek denker die een
voorstander was van een tolerante, democratische republiek.
Hij
sympathiseerde met Johan de Witt (1632-1677), de raadspensionaris van
Holland (van 1653 tot 1672) tijdens het Eerste Stadhouderloze Tijdperk.
De Witt steunde op de stedelijke elites en propageerde het
republikanisme; hij wilde voorkomen dat er ooit nog een Oranje
stadhouder zou worden in de Nederlanden.
In 1667, nadat de Tweede Engelse Oorlog zeer gunstig was geëindigd voor de Zeven Verenigde Nederlanden, stond de Republiek op het hoogtepunt van zijn (wereld)macht. De Witt's Nederland domineerde de wereldhandel en was het rijkste land ter wereld.
Spinoza was een belangrijke adviseur van De Witt. Zijn republikanisme geldt nu als een voorloper van de verlichte democratische republiek.
Intellectuele bewonderaars van zijn denken zijn er altijd geweest; de laatste jaren weer meer dan voorheen:
Spinoza had "a vision of truth beyond what is normally granted to human beings."
Dit beweert zijn Engelse vertaler Samuel Shirley.
Vooral het boek van Jonathan Israel (De radicale Verlichting) uit 2001 heeft de belangstelling voor Spinoza doen toenemen. Het zeer erudiete werk is gebaseerd op de these dat de Verlichting grotendeels voortbouwde op het werk van Spinoza en zijn Hollandse kring van republikeinse denkers:
Spinoza was the "first major European thinker in modern times to embrace democratic republicanism as the highest and most rational form of political organisation," in which all men were equal.
Lees de (hernieuwde) recensie van Ann Talbot uit 2003: Spinoza Reconsidered, opvallend genoeg op de website van de Vierde Socialistische Internationale (de Trotskisten).
Hij
sympathiseerde met Johan de Witt (1632-1677), de raadspensionaris van
Holland (van 1653 tot 1672) tijdens het Eerste Stadhouderloze Tijdperk.
De Witt steunde op de stedelijke elites en propageerde het
republikanisme; hij wilde voorkomen dat er ooit nog een Oranje
stadhouder zou worden in de Nederlanden.In 1667, nadat de Tweede Engelse Oorlog zeer gunstig was geëindigd voor de Zeven Verenigde Nederlanden, stond de Republiek op het hoogtepunt van zijn (wereld)macht. De Witt's Nederland domineerde de wereldhandel en was het rijkste land ter wereld.
Spinoza was een belangrijke adviseur van De Witt. Zijn republikanisme geldt nu als een voorloper van de verlichte democratische republiek.
Intellectuele bewonderaars van zijn denken zijn er altijd geweest; de laatste jaren weer meer dan voorheen:
Spinoza had "a vision of truth beyond what is normally granted to human beings."
Dit beweert zijn Engelse vertaler Samuel Shirley.
Vooral het boek van Jonathan Israel (De radicale Verlichting) uit 2001 heeft de belangstelling voor Spinoza doen toenemen. Het zeer erudiete werk is gebaseerd op de these dat de Verlichting grotendeels voortbouwde op het werk van Spinoza en zijn Hollandse kring van republikeinse denkers:
Spinoza was the "first major European thinker in modern times to embrace democratic republicanism as the highest and most rational form of political organisation," in which all men were equal.
Lees de (hernieuwde) recensie van Ann Talbot uit 2003: Spinoza Reconsidered, opvallend genoeg op de website van de Vierde Socialistische Internationale (de Trotskisten).
De grootste buitenlandse criticus van de Republiek der Nederlanden in de 18de eeuw heette James Madison.
In zijn ogen was Nederland een ordeloze en machteloze confederatie.
Madison was een zogenaamde "federalist": een voorstander van een sterk
centraal gezag, dat werd gekozen door het volk en gecontroleerd door
een vrije pers en door het volk gekozen vertegenwoordigers.
Voor hem was Nederland een regentenrepubliek in verval; verscheurd door gekibbel en dadeloosheid. Hij waarschuwde voor "Hollandse toestanden" als de Amerikanen niet zouden kiezen voor een daadkrachtige, centraal geleide republiek.
In "The Federalist Papers" legt hij uit dat om de vrijheid te verdedigen een heldere en sterke uitvoerende macht nodig is. In Federalist Paper nummer 20 heeft hij het over de "Belgische Confederatie" (d.i. de Republiek der Verenigde Nederlanden).
Hij schrijft over de gevolgen van de autonomie van de provincies en de vereiste consensus (unanimiteit) van de besluitvorming:
Imbecility in the government; discord among the provinces; foreign influence and indignities; a precarious existence in peace and peculiar calamaties from war. (op. cit p. 131)
Verder schrijft hij over "anarchy manifest in the confederacy" en de "tendency to anarchy and dissolution". Hij noemt de Nederlanders een "unhappy people" en hoopt dat ze eens de eenheid en daadkracht kunnen vinden die hen kan redden van de "catastrophe of their own".
Madison heeft echter ook weinig illusie over het gebruik van macht door feilbare mensen. Een beroemde uitspraak van hem is:
"If men were angels, no government would be necessary. If angels were to govern men, neither external nor internal controls on government would be necessary. In framing a government which is to be administered by men over men, the great difficulty lies in this: you must first enable government to control the governed; and in the next place oblige it to control itself." Federalist Papers, no. 51.
Hij ontwierp voor Amerika een systeem van "checks and balances" om aan de gevaren van tirannie en anarchie te ontkomen.
Voor hem was Nederland een regentenrepubliek in verval; verscheurd door gekibbel en dadeloosheid. Hij waarschuwde voor "Hollandse toestanden" als de Amerikanen niet zouden kiezen voor een daadkrachtige, centraal geleide republiek.
In "The Federalist Papers" legt hij uit dat om de vrijheid te verdedigen een heldere en sterke uitvoerende macht nodig is. In Federalist Paper nummer 20 heeft hij het over de "Belgische Confederatie" (d.i. de Republiek der Verenigde Nederlanden).
Hij schrijft over de gevolgen van de autonomie van de provincies en de vereiste consensus (unanimiteit) van de besluitvorming:
Imbecility in the government; discord among the provinces; foreign influence and indignities; a precarious existence in peace and peculiar calamaties from war. (op. cit p. 131)
Verder schrijft hij over "anarchy manifest in the confederacy" en de "tendency to anarchy and dissolution". Hij noemt de Nederlanders een "unhappy people" en hoopt dat ze eens de eenheid en daadkracht kunnen vinden die hen kan redden van de "catastrophe of their own".
Madison heeft echter ook weinig illusie over het gebruik van macht door feilbare mensen. Een beroemde uitspraak van hem is:
"If men were angels, no government would be necessary. If angels were to govern men, neither external nor internal controls on government would be necessary. In framing a government which is to be administered by men over men, the great difficulty lies in this: you must first enable government to control the governed; and in the next place oblige it to control itself." Federalist Papers, no. 51.
Hij ontwierp voor Amerika een systeem van "checks and balances" om aan de gevaren van tirannie en anarchie te ontkomen.
James Madison's "dikke" Amerikaanse republiek verder lezen.
Er zijn veel overeenkomsten tussen de Amerikaanse en de Nederlandse
opstand. De opstand begon in beide landen tegen een despotische macht
die ver weg zetelde. De Amerikanen werden vanuit Londen geregeerd en de
Nederlanders vanuit Madrid.
Beide landen begonnen met hun strijd na onredelijke belastingheffingen vanuit de bestuurszetels. In Nederland ging het om de "tienden" die door Madrid gebruikt werden om oorlogen te financieren en het bestuur nog verder te centraliseren. Nederland was toen één van de rijkste gebieden in Europa.
In Amerika waren het ook de heffingen vanuit Londen die de eerste aanstoot gaven tot de revolte. Daar kwam bij dat de Amerikanen het gevoel hadden wel veel bij te dragen aan de Kroon, maar onvoldoende vertegenwoordigd te zijn in het Parliament.
Wat de grondwet betreft gaan de wegen enigszins uiteen. Nederland koos voor een confederale republiek als staatsvorm; gevolg was een aanhoudende strijd tussen de Staten van Holland, de buitengewesten en de stadhouder. Basis voor deze staatsvorm was de Unie van Utrecht, die als een heilig document werd beschouwd door de vroege republikeinen.
Dit document werd op 20 januari 1579 getekend en van kracht.
De Amerikanen hadden aanvankelijk ook gekozen voor een confederatie. Bij hen heette het document Articles of Confederation and Perpetual Union, dat op 1 maart 1781 werd geratificeerd. De Amerikanen noemden hun land een "liga van staten" die "...for their common defense, the security of their liberties, and their mutual and general welfare, binding themselves to assist each other, against all force offered to, or attacks made upon them..."
Net als de Nederlanders hadden de Amerikanen genoeg van een centraal bestuur. De Amerikaanse staten hadden veel vrijheden; in Nederland heetten die vrijheden "privileges" en waren ze geworteld in de Middeleeuwen.
De Amerikanen gingen echter na 1781 een andere weg en besloten een nauwer verbond aan te gaan: de federatie, met een sterk centraal gezag en een systeem van checks and balances om dat gezag te beperken. De federatie moest in staat zijn een desnoods agressieve, republikeinse, buitenlandse politiek te voeren om de vrijheid van de natie te kunnen verdedigen.
Beide landen begonnen met hun strijd na onredelijke belastingheffingen vanuit de bestuurszetels. In Nederland ging het om de "tienden" die door Madrid gebruikt werden om oorlogen te financieren en het bestuur nog verder te centraliseren. Nederland was toen één van de rijkste gebieden in Europa.
In Amerika waren het ook de heffingen vanuit Londen die de eerste aanstoot gaven tot de revolte. Daar kwam bij dat de Amerikanen het gevoel hadden wel veel bij te dragen aan de Kroon, maar onvoldoende vertegenwoordigd te zijn in het Parliament.
Wat de grondwet betreft gaan de wegen enigszins uiteen. Nederland koos voor een confederale republiek als staatsvorm; gevolg was een aanhoudende strijd tussen de Staten van Holland, de buitengewesten en de stadhouder. Basis voor deze staatsvorm was de Unie van Utrecht, die als een heilig document werd beschouwd door de vroege republikeinen.
Dit document werd op 20 januari 1579 getekend en van kracht.
De Amerikanen hadden aanvankelijk ook gekozen voor een confederatie. Bij hen heette het document Articles of Confederation and Perpetual Union, dat op 1 maart 1781 werd geratificeerd. De Amerikanen noemden hun land een "liga van staten" die "...for their common defense, the security of their liberties, and their mutual and general welfare, binding themselves to assist each other, against all force offered to, or attacks made upon them..."
Net als de Nederlanders hadden de Amerikanen genoeg van een centraal bestuur. De Amerikaanse staten hadden veel vrijheden; in Nederland heetten die vrijheden "privileges" en waren ze geworteld in de Middeleeuwen.
De Amerikanen gingen echter na 1781 een andere weg en besloten een nauwer verbond aan te gaan: de federatie, met een sterk centraal gezag en een systeem van checks and balances om dat gezag te beperken. De federatie moest in staat zijn een desnoods agressieve, republikeinse, buitenlandse politiek te voeren om de vrijheid van de natie te kunnen verdedigen.
Amerikaanse en Nederlandse Republiek verder lezen.
De rijke lakenfabrikant Pieter de la Court (1618-1685) was een uiterst
modern man die de mens zag als een homo economicus, gedreven door
eigenbelang. Hij was degene die Thomas Hobbes - de grote filosoof van het natuurrecht - in Nederland introduceerde.
Pieter de la Court deed mee met de discussies in zijn tijd over de politieke ordening en het economische beleid en had een zekere invloed op raadspensionaris Johan de Witt. Beiden steunden de kapitaalkrachtige burgerklasse in de Hollandse steden. Net als Hugo de Groot keurde hij de koloniale expansie goed.
De la Court steunde daarnaast de vredespolitiek van de Staten-Generaal. Niet uit principe, maar omdat vrede de handel bevorderde. In zijn Interest van Holland, ofte gronden van Hollands-welvaren (1662) legde hij uit dat het land vrede, veiligheid en rust nodig had om welvarend te worden.
Om de vrijheid te verdedigen was het nodig om soms genadeloos toe te slaan, zoals Machiavelli de republieken eerder had aangeraden. Pieter de la Court zag in de Republiek een handelsmacht die desnoods unilateraal moest kunnen optreden op het wereldtoneel. Hij zou tegenwoordig een neoconservatief genoemd kunnen worden.
De la Court ging vooral uit van het rijke, zelfbewuste Holland, dat hij als de enige levensvatbare republiek van zijn tijd beschouwde. Het liefste had hij die "stadsstaat" losgemaakt van de rest van de Verenigde Nederlanden die maar bleef konkelen met de stadhouders van de familie Oranje-Nassau.
Hij wilde een staatshoofd van wie het belang spoorde met het algemene welvaartsstreven; niet een quasi-monarch die het vooral voor zijn eigen bezittingen en familiemacht opnam. Pieter de la Court moest dan ook vluchten voor de Oranjegezinden in 1672.
Hij zal vooral bekend blijven bij de republikeinen door zijn Aanwysing der heilsame politike gronden en maximen van de republike van Holland en West-Vriesland uit 1669; een samenvatting en uitbreiding van zijn eerdere werk uit 1662.
Pieter de la Court deed mee met de discussies in zijn tijd over de politieke ordening en het economische beleid en had een zekere invloed op raadspensionaris Johan de Witt. Beiden steunden de kapitaalkrachtige burgerklasse in de Hollandse steden. Net als Hugo de Groot keurde hij de koloniale expansie goed.
De la Court steunde daarnaast de vredespolitiek van de Staten-Generaal. Niet uit principe, maar omdat vrede de handel bevorderde. In zijn Interest van Holland, ofte gronden van Hollands-welvaren (1662) legde hij uit dat het land vrede, veiligheid en rust nodig had om welvarend te worden.
Om de vrijheid te verdedigen was het nodig om soms genadeloos toe te slaan, zoals Machiavelli de republieken eerder had aangeraden. Pieter de la Court zag in de Republiek een handelsmacht die desnoods unilateraal moest kunnen optreden op het wereldtoneel. Hij zou tegenwoordig een neoconservatief genoemd kunnen worden.
De la Court ging vooral uit van het rijke, zelfbewuste Holland, dat hij als de enige levensvatbare republiek van zijn tijd beschouwde. Het liefste had hij die "stadsstaat" losgemaakt van de rest van de Verenigde Nederlanden die maar bleef konkelen met de stadhouders van de familie Oranje-Nassau.
Hij wilde een staatshoofd van wie het belang spoorde met het algemene welvaartsstreven; niet een quasi-monarch die het vooral voor zijn eigen bezittingen en familiemacht opnam. Pieter de la Court moest dan ook vluchten voor de Oranjegezinden in 1672.
Hij zal vooral bekend blijven bij de republikeinen door zijn Aanwysing der heilsame politike gronden en maximen van de republike van Holland en West-Vriesland uit 1669; een samenvatting en uitbreiding van zijn eerdere werk uit 1662.
Een kapitalistische republikein verder lezen.
De Nederlandse documenten die samen de grondwet vormen van de
republiek, worden bewaard in het Nationaal Archief. Hieronder de
afbeeldingen van de oorspronkelijke bronnen.
Groot Privilege (1477)
De Noord-Nederlandse gewesten Holland en Zeeland kregen in 1477 een eerste vorm van zelfbestuur. Deze vrijheid werd verleend door landvoogdes Maria van Bourgondië.
Pacificatie van Gent (1576)
De Pacificatie werd bewaard in het Archief van de Staten van Holland. De Pacificatie was vooral voor Holland van belang, omdat daarin ondermeer het stadhouderschap van Willem de Zwijger werd vastgelegd.
De Unie van Utrecht (1579)
Bedoeld als reactie op de Unie van Atrecht waarin de zuidelijke provincies zich trouw verklaarden aan de Spaanse koning.
Op 23 januari 1579 tekenen Holland, Zeeland, Gelre, Utrecht en Groningen 'de Nadere Unie', beter bekend als de Unie van Utrecht. Later dat jaar sluit een aantal Vlaamse en Brabantse steden zich hierbij aan. De ondertekenaars verklaren zich solidair tegen de Spaanse overheersing en spreken af dat de gewesten zelf de godsdienstkwestie mogen regelen.
"...mits dat een yder particulier in sijn religie vrij sal moegen blijven ende dat men nyemant ter cause van de religie sal moegen achterhaelen ofte ondersoucken..."
"Placcaet vande Staten generael vande geunieerde Nederlanden: byden welcken ... men verclaert den coninck van Spaegnien vervallen vande Ouerheyt ende Heerschappije van dese voors. Nederlanden"
Acte of Plakkaat van Verlatinghe (1581)
Het document van de Unie bevond zich in het Archief van de Raad van State en het Plakkaat in het Archief van de Staten-Generaal.
Dit detail maakt duidelijk dat de Unie een product was uit de tijd dat de Nederlanden nog deel uit maakten van het Spaanse koninkrijk (de Raad van State was toen het belangrijkste adviesorgaan).
Het Plakkaat was een product van rebellie; de Staten-Generaal was het belangrijkste vertegenwoordigende orgaan van Nederland en sprak namens het volk.
Groot Privilege (1477)
De Noord-Nederlandse gewesten Holland en Zeeland kregen in 1477 een eerste vorm van zelfbestuur. Deze vrijheid werd verleend door landvoogdes Maria van Bourgondië.
Pacificatie van Gent (1576)
De Pacificatie werd bewaard in het Archief van de Staten van Holland. De Pacificatie was vooral voor Holland van belang, omdat daarin ondermeer het stadhouderschap van Willem de Zwijger werd vastgelegd.
De Unie van Utrecht (1579)
Bedoeld als reactie op de Unie van Atrecht waarin de zuidelijke provincies zich trouw verklaarden aan de Spaanse koning.
Op 23 januari 1579 tekenen Holland, Zeeland, Gelre, Utrecht en Groningen 'de Nadere Unie', beter bekend als de Unie van Utrecht. Later dat jaar sluit een aantal Vlaamse en Brabantse steden zich hierbij aan. De ondertekenaars verklaren zich solidair tegen de Spaanse overheersing en spreken af dat de gewesten zelf de godsdienstkwestie mogen regelen.
"...mits dat een yder particulier in sijn religie vrij sal moegen blijven ende dat men nyemant ter cause van de religie sal moegen achterhaelen ofte ondersoucken..."
"Placcaet vande Staten generael vande geunieerde Nederlanden: byden welcken ... men verclaert den coninck van Spaegnien vervallen vande Ouerheyt ende Heerschappije van dese voors. Nederlanden"
Acte of Plakkaat van Verlatinghe (1581)
Het document van de Unie bevond zich in het Archief van de Raad van State en het Plakkaat in het Archief van de Staten-Generaal.
Dit detail maakt duidelijk dat de Unie een product was uit de tijd dat de Nederlanden nog deel uit maakten van het Spaanse koninkrijk (de Raad van State was toen het belangrijkste adviesorgaan).
Het Plakkaat was een product van rebellie; de Staten-Generaal was het belangrijkste vertegenwoordigende orgaan van Nederland en sprak namens het volk.
Nederlandse charters van de vrijheid verder lezen.
Een mooie bron met oude kaarten van de Republiek uit 1773.
De Vereenigde Nederlanden of Zeven Vrye Provinciën
Gesloten in den Jaare 1579 te Utrecht
in 1773
