Wy Wilhelm,
by der gratien Gods, prince van Oraengien, grave van Nassau, etc., baenderheere
van Breda, Diest, Grimberghen, etc., borchgrave van Antwerpen, etc.,
stadthouder generael van de Conincklicke Majesteyt over Hollandt, Zeelandt,
Vrieslandt ende Utrecht, wenschen allen ende eenen yegelicken staten,
heeren, ridderen, edelen, capiteynen, drossaerden, schoutetten, amptmannen,
borghermeesteren, schepenen, rentmeesteren, hooftmannen, gulden, ambachten,
schuitteryen, borgheren ende goede inghesetenen van den Nederlanden,
van wat state hy sy, salicheyt, vryheyt ende verlossinghe ut der tegenwoordigher
slavernye der wreder, utlandigher, bloetdorstigher verdruckers.
Ons is van gandtscher herten leedt, dat de menichfuldighe overwreede
ghewelden, overlasten, schattinghen, x, xx, xxx, ende ander meerder
ende mindere penningen, imposten, lasten, ortsen, doodinghen, vanghinghen,
sanninghen, koovinghen, verjaghingen, confiscatien, executien, ende
andere ontallicke, onghehoorde ende onverdrachlicke beswaringhen, afdreyghinghen
ende verdruckinghen, die den alghemeynen vyandt, met zyn Spaeniaerden,
bisschoppen, inquisiteuren ende anderen aenhanck, dagelycx, ende so
lancx so meer, is, met ongehoorde nieuwicheyt, onghenadelick over ulieder
ende uwer huysvrouwen ende dochteren, persoonen, sielen, lyf ende goet,
alreede soo vele jaren, onder den naem ende buyten weten van de Conincklicke
Majesteyt, teghen synen eede ende contrarie des landts vryheden ende
previlegien (maer in der waerheyt ten opruyde van den cardinael Granvelle
metten spaenschen inquisiteurs, om ter executien te stellen het concilie
van Trenten, ende die inquisitie van Spaengien), voortstellende, so
kennelick ende openbaer zyn, sonderlinge ulieden die deselve sien, hooren
ende ghevoelen, dattet noodeloos sy deselve breeder te verhalen.
Het is oock ulieden ende alle de werelt kennelyck, met wat vliet, oncost,
moeyte ende sorghe wy van over vier jaren continuelick herwarts altydt
ghearbeyt hebben, om tot ruste onser conscientie, ende tot volvoeringhe
van onsen eedt (daermede wy met ulieden ten warachtighen dienste des
Conincx, vryheden des landts ende verlossinge der verdructen verbonden
ende verplicht zyn), ons uiterste ghedaen hebben, om ulieden, ende elck
van u, metten lieven vaderlandt in zyn oude vryheyt, voorspoet ende
ryckdom wedertebrengen, ende van den vremden tyrannen ende verdruckers
te verlossen; mitsgaders om u, onder de behoorlicke gehoorsaemheyt ende
ten warachtigen gheduerigen dienste van de Con. Ma., te doen genieten
de vryheyt uwer conscientien ende van den woorde Gods, sonder metter
vreesen, benautheden, vervolgingen, doodingen, beroovingen ende overlasten
van den tyrannen, utlandisschen Spaeniaerden, inquisitien, bisscoppen
ende placaten meer beladen te derven wesen.
Waertoe wy (als een lidtmaet der Nederlanden) u van over lange souden
met Gods genaden geholpen ede ghebrocht hebben, indien ghylieden, deur
ongeschiete vreese, ydele hope ende valsche verleydinge uwer by den
vyanden gestelder regeerders ende warachtighe des vaderlandts verraders,
ende des tyrans aengesworen dienaers, verblint ende verdooft zynde,
tot noch toe so lange tyt niet versuymich en haddet geweest, ons tot
uwer eygen welvaert ende verlossinge behulpich ende onderstandich te
wesen. D'welck verhopende ghylieden nu beter verstaen, ende u bet quyten,
ende meer daertoe helpen sult, bysonder daer ghy nu siet voorhanden
de groote bequaemheden daertoe lockende, ende dat wy noch niet verflaut
zynde, maer altydt alle bequame middelen daertoe gesocht hebbende, als
nu door hulpe ende bystandt van diversche heeren ende vrienden ons weder
te water ende te lande opmaken, ja alreede door de onse ende onse medehulpers
in't lant gevallen, den vyant merklicken afbreek gedaen, ende sommige
havenen, steden, plaetsen ende vlecken hebben becomen, die hen alreede
tot haerder verlossinge in onsen handen van weghen der Con. Ma. overgegeven
hebben, ende ulieden den wech gewesen, dien ghy behoort allegader te
volgen, indien ghylieden niet eewelic schaden en wilt behalen, van door
u eygen schult u selve met u nacomers in een eewige slavernye ende gevaer
van seile, lyf ende goet gebrocht te hebben. Want het is grotelicx te
beduchten, dat, indien ghy desen schoonen tyt, dat den algemeynen vyant
van volck, schepen ende rustinge dus cranck ende onversien is, ooc wy
alreede sommige stroomen ende wateren beset hebben, so dat hy niet wel
ergens henen en can voorby laet gaen, sulcke grote bequaemheyt mogelic
nemmermeer u van God gegunt en sal werden, vergrant, dat ghy de middelen
die hy u seyndt, om nu lichtelic tot zyn woordt ende ter vryheit uwer
conscientien, vaderlande, lyf, wyf, kint, previlegien, rechten ende
goeden te geraken (alles metten warachtigen dienst des Conincx), so
schandelic ende booslick veracht ende verloren laet gaen. Waervan u
God genadichlic wil behoeden, ende ons met u synen segen, sterckte ende
voorspoet geven, dat de tyrannighe verdruckers verjacht wesende, wy
t'samen sien mogen de Nederlanden in haerder ouder vryheydt, sonder
eenich ghewelt, onder behoorlicke ghehoorsaemheydt des Conincx, met
gerustheyt haerder conscientien, by advyse van de generale staten geregeert
werdende. Waertoe wy met alle onse macht u helpen willen, indien ghy
daertoe oock helpende u in onse handen daertoe overgheeft; indien oock
u, anders doende, daerover schade, ghewelt oft verdriet overcomt, willen
wy des onbeschuldicht gehouden werden. Gegeven te Dillenburch, den xiiijen
aprilis, anno 1572.
Guillaume
de Nassau